Danh sách các kỳ thi quốc tế cấp tiểu học và lịch thi trong năm
Tổng hợp các kỳ thi tiếng Anh, Toán và khoa học quốc tế mà học sinh tiểu học Việt Nam có thể tham dự, kèm thời điểm thi thường lệ trong năm và cách chọn kỳ thi vừa sức con.
Mỗi mùa tựu trường, các nhóm phụ huynh lại rôm rả những cái tên viết tắt: IKMC, SASMO, Flyers, TOEFL Primary, Checkpoint. Nhiều cha mẹ vừa tò mò vừa hoang mang, không biết con mình nên thi cái nào, thi vào lúc nào, và liệu có nhất thiết phải thi hay không. Bài viết này tổng hợp những kỳ thi quốc tế phổ biến nhất mà học sinh tiểu học ở Việt Nam có thể tham dự, thời điểm chúng thường diễn ra trong năm, để cha mẹ có một bức tranh rõ ràng trước khi quyết định.
Một lưu ý quan trọng ngay từ đầu: lịch thi cụ thể thay đổi theo từng năm và từng đơn vị tổ chức. Những mốc thời gian dưới đây là khung thường lệ để cha mẹ hình dung và chủ động lên kế hoạch, còn ngày thi chính thức, hạn đăng ký và lệ phí thì luôn cần kiểm tra lại trên trang của đơn vị tổ chức hoặc thông báo từ nhà trường.
Nhóm kỳ thi tiếng Anh
Đây là nhóm phổ biến nhất với học sinh tiểu học, vì kết quả thường được dùng để xét tuyển vào lớp 6 các trường chất lượng cao, hoặc đơn giản là để đo xem con đang ở đâu trên thang trình độ quốc tế.
Cambridge English cho thiếu nhi: Starters, Movers, Flyers
Bộ ba quen thuộc nhất, dành cho trẻ khoảng 7 đến 12 tuổi, gồm ba cấp độ nối tiếp nhau là Pre A1 Starters, A1 Movers và A2 Flyers. Bài thi gồm bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, và điều đáng quý là không có khái niệm trượt: con nhận về số khiên cho từng kỹ năng, nên trải nghiệm thi rất nhẹ nhàng.
Các kỳ thi này được tổ chức rải rác nhiều đợt trong năm tại những đơn vị khảo thí được ủy quyền ở các thành phố lớn, thay vì dồn vào một ngày cố định toàn quốc. Cha mẹ nên đăng ký trước ngày thi khoảng một đến hai tháng vì các đợt gần Tết và cuối năm học thường kín chỗ sớm.
TOEFL Primary
Do ETS tổ chức, dành cho học sinh từ khoảng 8 tuổi trở lên, chia làm Step 1 và Step 2. Bài thi thiên về đo năng lực đọc hiểu và nghe hiểu trong ngữ cảnh học đường, kết quả quy đổi ra thang điểm và bậc CEFR nên khá dễ đối chiếu với các chứng chỉ khác. TOEFL Primary cũng mở nhiều đợt trong năm tại các đơn vị được ủy quyền, cha mẹ theo dõi lịch đăng ký theo từng đợt.
Cambridge Primary Checkpoint
Đây không phải cuộc thi lấy giải mà là bài đánh giá cuối cấp tiểu học của chương trình Cambridge, thường dành cho học sinh học hệ Cambridge ở lớp 5 hoặc lớp 6, với ba môn Tiếng Anh, Toán và Khoa học bằng tiếng Anh. Kỳ thi diễn ra hai đợt mỗi năm, thường vào khoảng tháng 4 đến tháng 5 và khoảng tháng 10 đến tháng 11, do chính trường thành viên Cambridge tổ chức. Nếu con không học hệ Cambridge thì kỳ thi này không dành cho con, và điều đó hoàn toàn bình thường.
ICAS
Kỳ đánh giá học thuật của Úc, có các môn Tiếng Anh, Toán, Khoa học, Viết và Kỹ năng số, dành cho học sinh từ tiểu học trở lên. ICAS thường tổ chức vào khoảng tháng 8 đến tháng 9 và đăng ký thông qua nhà trường, nên cha mẹ cần hỏi giáo viên chủ nhiệm xem trường con có tham gia hay không.
Nhóm kỳ thi Toán quốc tế
Đây là nhóm đông đảo và cũng dễ gây bối rối nhất, vì có rất nhiều kỳ thi với tên viết tắt na ná nhau. Điểm chung là đề thi bằng tiếng Anh hoặc song ngữ, nghiêng về tư duy và suy luận hơn là tính toán nhanh.
IKMC, hay Toán Kangaroo
Kỳ thi Toán quốc tế có quy mô lớn nhất thế giới về số lượng thí sinh, ở Việt Nam thu hút hàng chục nghìn em mỗi năm. Đề thi nhẹ nhàng, nhiều câu mang tính đố vui và hình ảnh trực quan, phù hợp cả với những bạn không chuyên Toán. Học sinh tiểu học dự thi theo cấp độ, thường là lớp 1 đến 2, lớp 3 đến 4 và lớp 5 đến 6.
IKMC thường thi vào một ngày chủ nhật trong tháng 3 hằng năm. Đăng ký qua trường thường mở từ khoảng tháng 9 đến tháng 11 năm trước, sau đó mới đến đợt đăng ký tự do, nên đây là kỳ thi cần để ý sớm nhất trong năm học.
SASMO
Kỳ thi Toán của Singapore, dành cho học sinh từ lớp 2 trở lên, nổi tiếng với các bài toán tư duy kiểu Singapore đòi hỏi lập luận nhiều bước. SASMO thường được tổ chức vào khoảng tháng 4 hoặc tháng 5, đăng ký mở từ những tháng cuối năm trước.
IMAS
Bài đánh giá năng lực tư duy Toán bằng tiếng Anh, chia bảng theo lớp 3 đến 4 và lớp 5 đến 6, gồm hai vòng. Vòng một thường rơi vào khoảng tháng 9 đến tháng 10, vòng hai dành cho các em đủ điều kiện thường diễn ra khoảng tháng 11 đến tháng 12.
AMC 8
Kỳ thi Toán của Hoa Kỳ dành cho học sinh đến lớp 8, gồm 25 câu trắc nghiệm trong 40 phút. Ở Việt Nam, kỳ thi này thường mở cho học sinh từ lớp 4 trở lên và tổ chức vào khoảng tháng 1. Đề AMC 8 khá thử thách với học sinh tiểu học, phù hợp với những bạn lớp 4, lớp 5 đã học Toán tiếng Anh vững.
TIMO, HKIMO, AMO, SEAMO
Nhóm các kỳ thi Olympic Toán khu vực châu Á và quốc tế, đều có bảng riêng cho học sinh tiểu học và đều theo mô hình vòng loại tại Việt Nam rồi vào vòng chung kết quốc tế. Vòng loại của các kỳ thi này rải khắp năm học, phổ biến là khoảng tháng 10 đến tháng 12 với AMO và TIMO, khoảng tháng 10 với SEAMO, và khoảng giữa năm với HKIMO, trong khi vòng chung kết thường tổ chức vào mùa hè.
Nếu con mới bắt đầu, hãy chọn một kỳ thi nhẹ nhàng như IKMC để con làm quen với không khí phòng thi quốc tế. Đừng đăng ký bốn, năm kỳ thi trong cùng một năm học chỉ vì bạn bè cùng lớp đều thi. Một kỳ thi được chuẩn bị tử tế có giá trị hơn nhiều so với năm kỳ thi làm cho có.
Nhóm khoa học và tin học
Ít ồn ào hơn nhưng rất đáng cân nhắc, nhất là với những bạn thích khám phá và mày mò.
- ICAS Science và ICAS Digital Technologies, cùng đợt thi khoảng tháng 8 đến tháng 9 với các môn ICAS khác, đăng ký qua trường.
- Bebras, kỳ thi thử thách tư duy máy tính không cần biết lập trình, có bảng cho học sinh tiểu học và thường tổ chức vào khoảng tháng 11.
- Các sân chơi robotics và STEM quốc tế có vòng loại trong nước, lịch thay đổi nhiều theo từng năm và từng đơn vị tổ chức, nên cần theo dõi thông báo riêng.
Nhìn cả năm học trong một trang
Khi xếp các kỳ thi lên trục thời gian, cha mẹ sẽ thấy chúng phân bố khá đều, và điều này giúp việc chọn lựa dễ hơn hẳn.
- Đầu năm học, khoảng tháng 8 đến tháng 10, là mùa của ICAS, vòng một IMAS, SEAMO, đồng thời cũng là lúc mở đăng ký sớm cho IKMC của năm sau.
- Cuối năm dương lịch, khoảng tháng 11 đến tháng 12, có Bebras, vòng hai IMAS và các vòng loại TIMO, AMO.
- Sau Tết, khoảng tháng 1 đến tháng 3, là AMC 8 rồi đến IKMC, thường là cao điểm đông thí sinh nhất.
- Cuối năm học, khoảng tháng 4 đến tháng 5, là SASMO và đợt Checkpoint mùa xuân của các trường Cambridge.
- Riêng các chứng chỉ tiếng Anh như Starters, Movers, Flyers hay TOEFL Primary thì mở nhiều đợt quanh năm, cha mẹ chủ động chọn thời điểm con sẵn sàng.
Nhìn vào danh sách này, cha mẹ sẽ thấy hoàn toàn có thể chọn một hoặc hai kỳ thi cách xa nhau trong năm, thay vì để con thi dồn ba kỳ trong vòng một tháng.
Chọn kỳ thi nào cho con
Trước khi đăng ký, hãy dừng lại và trả lời thành thật một câu hỏi: gia đình mong đợi điều gì từ kỳ thi này? Câu trả lời sẽ quyết định lựa chọn.
- Nếu mục tiêu là có chứng chỉ để xét tuyển lớp 6 hoặc để đo trình độ, hãy ưu tiên nhóm chứng chỉ tiếng Anh vì kết quả có giá trị lâu dài và rõ ràng.
- Nếu mục tiêu là tạo động lực và cho con một sân chơi tư duy, hãy chọn một kỳ thi Toán nhẹ nhàng, không đặt nặng chuyện giải thưởng.
- Nếu con đang học hệ song ngữ hoặc hệ Cambridge, hãy bám theo lịch đánh giá chính thức của chương trình trước, rồi mới tính đến các kỳ thi bên ngoài.
Điều quan trọng nhất là kỳ thi phải vừa sức. Một đề thi cao hơn trình độ hiện tại quá xa sẽ không giúp con tiến bộ, mà chỉ để lại cảm giác mình kém cỏi. Trong khi đó, một kỳ thi vừa tầm, có chút thử thách nhưng con vẫn làm được phần lớn, sẽ mang về đúng thứ mà cha mẹ thật sự mong muốn: sự tự tin.
Chuẩn bị cho con thế nào
Cách chuẩn bị tốt nhất không phải là luyện đề từ sáu tháng trước. Với học sinh tiểu học, nền tảng vẫn quan trọng hơn mẹo làm bài.
Hãy để con học chắc chương trình trên lớp trước đã, vì hầu hết kỳ thi quốc tế cấp tiểu học đều dựa trên kiến thức phổ thông, chỉ khác ở cách đặt câu hỏi. Sau đó, khoảng một đến hai tháng trước ngày thi, cho con làm quen với định dạng đề, cách tô đáp án và cách phân bổ thời gian, để hôm thi không bị bỡ ngỡ vì những thứ ngoài chuyên môn. Với các kỳ thi bằng tiếng Anh, hãy chú ý riêng phần từ vựng học thuật của môn đó, vì nhiều em giỏi Toán nhưng mất điểm chỉ vì không hiểu đề.
“Kỳ thi chỉ là một lát cắt của một ngày. Điều ở lại lâu hơn tấm giấy chứng nhận là thói quen học tập và niềm tin rằng mình làm được.”
Và đừng quên điều này: không thi kỳ thi quốc tế nào cũng không sao cả. Rất nhiều đứa trẻ học tốt, tự tin và hạnh phúc mà chưa từng cầm một tấm chứng chỉ quốc tế nào trong tay. Các kỳ thi là công cụ, không phải thước đo giá trị của con.
Nếu gia đình quyết định cho con thử sức, hãy bắt đầu bằng việc nắm chắc chương trình đang học. Trên SchoolOnline, con có thể luyện tập theo đúng khối lớp và tự thấy mình vững lên qua từng tuần, đó là nền tảng tốt cho bất kỳ kỳ thi nào. Còn việc chọn kỳ thi nào, thi vào lúc nào, hãy để con được góp ý kiến. Một kỳ thi mà con thật sự muốn tham gia luôn có kết quả tốt hơn một kỳ thi con bị đưa đến.
